Hotline: 0852 87 45 87
Bán hàng & vận hành

Quản lý chi phí cửa hàng: phân loại đúng để không tính sai lợi nhuận

77 lượt xem

Phân biệt chi tiền và chi phí; quản lý giá vốn, lương, vận hành, tài chính, tài sản và khấu hao. Có ví dụ tránh tính trùng, sai kỳ.

Quản lý chi phí cửa hàng: phân loại đúng để không tính sai lợi nhuận

Nếu cuối tháng bạn cộng tất cả phiếu chi rồi trừ khỏi doanh thu để tính lãi, kết quả có thể sai dù cách tính khá đơn giản. Tiền mua hàng chưa bán hết, mua tài sản, trả nợ và rút vốn đều làm tiền giảm đi, nhưng không phải toàn bộ những khoản đó là chi phí của tháng.

Để phân loại đúng, hãy xem từng khoản: tiền dùng vào việc gì, chi phí thuộc tháng nào và đã thanh toán chưa. Từ đó, bạn kiểm tra chứng từ, cách ghi nhận và điều kiện thuế tương ứng. Khi các khoản đã rõ, bạn sẽ dễ tránh tính trùng và tìm được nguyên nhân chi phí tháng tăng hoặc giảm.

Chi phí khác tiền chi ra như thế nào?

Tiền chi ra cho biết bao nhiêu tiền đã rời khỏi quỹ hoặc tài khoản ngân hàng. Còn chi phí là phần giá trị được tính cho hoạt động của một kỳ. Bạn có thể trả ngay một khoản chi phí, nhưng cũng có thể chi tiền trước rồi tính dần vào nhiều tháng sau.

  • Trả 90.000.000 VNĐ mua hàng: tiền giảm 90.000.000 VNĐ. Nếu hàng mới bán một phần, giá vốn chỉ phản ánh phần đã bán; phần còn lại là tồn kho.
  • Mua một tài sản đủ điều kiện ghi nhận với nguyên giá 60.000.000 VNĐ: tiền có thể giảm ngay 60.000.000 VNĐ, còn chi phí của kỳ được xác định qua khấu hao hoặc cách xử lý phù hợp.
  • Trả tiền điện của kỳ: có thể vừa làm giảm tiền, vừa thanh toán một chi phí của kỳ đó.
  • Khấu hao tài sản: có chi phí nhưng không tạo một lần chi tiền mới.
  • Chuyển 5.000.000 VNĐ từ ngân hàng về quỹ tiền mặt của cửa hàng: hai nơi giữ tiền thay đổi, tổng tiền của cửa hàng không giảm.

Nếu báo cáo lấy tổng phiếu chi làm “tổng chi phí”, bạn hãy mở chi tiết để xem có gồm tiền mua hàng còn tồn, mua tài sản, trả nợ hoặc chuyển quỹ không. Những khoản đó cần được tách ra trước khi tính chi phí của tháng.

Sáu nhóm cần tách khi quản lý chi phí

1. Giá vốn hàng đã bán

Giá vốn gắn trực tiếp với hàng đã bán, bao gồm trị giá hàng và chi phí thu mua được xử lý theo chính sách phù hợp. Chẳng hạn, nếu phí vận chuyển hàng về kho đã được phân bổ vào trị giá nhập, bạn không được trừ khoản đó thêm một lần dưới tên chi phí vận hành khi tính cùng kết quả kinh doanh.

Phí giao hàng từ cửa hàng đến khách cần xem riêng theo trách nhiệm chi trả và việc giao hàng thực tế, không tự cộng vào phí nhập kho. Bạn có thể đọc bài về giá vốn ở cuối trang để xem cách xử lý VAT và phân bổ chi phí đưa hàng về kho.

2. Chi phí nhân sự

Khi theo dõi chi phí nhân sự, bạn cần tính đến tiền lương, tiền công, các khoản đóng góp thuộc trách nhiệm người sử dụng lao động và những khoản liên quan theo nghĩa vụ thực tế. Tiền lương nhân viên thực nhận không mặc nhiên bằng toàn bộ chi phí nhân sự; các khoản khấu trừ hoặc phải nộp có thể cần theo dõi riêng.

Với mỗi khoản trả cho nhân viên, hồ sơ cần cho biết kỳ làm việc, bảng tính, căn cứ trả và chứng từ thanh toán liên quan. Đã trả tiền chưa đủ để kết luận khoản đó luôn được trừ khi tính thuế thu nhập.

3. Dịch vụ mua ngoài và chi phí vận hành

Nhóm này có thể gồm tiền thuê mặt bằng, điện, nước, internet, sửa chữa và các dịch vụ phục vụ hoạt động. Nếu muốn biết chi nhánh nào đang dùng nhiều nguồn lực, bạn nên theo dõi riêng theo loại chi phí và từng chi nhánh.

Nếu trả tiền cho nhiều tháng, hãy xác định phần chi phí của từng tháng. Chẳng hạn, trả 12.000.000 VNĐ tiền thuê cho ba tháng và được phân bổ đều thì mỗi tháng chịu 4.000.000 VNĐ. Sau tháng đầu, 8.000.000 VNĐ còn lại dành cho hai tháng sau, không tính hết vào chi phí tháng đầu.

4. Chi phí bán hàng và các khoản khác

Với quảng cáo, bao bì giao khách, dịch vụ hỗ trợ bán hàng và các khoản khác, bạn cần thống nhất cách phân loại. Nếu dồn vào nhóm “chi linh tinh”, đến lúc đối chiếu bạn sẽ khó biết tiền đã dùng vào việc gì và hồ sơ nào giải thích cho khoản đó.

Một phiếu thanh toán có thể gồm nhiều loại chi phí. Bạn nên tách từng dòng theo bản chất khoản chi, tránh đưa toàn bộ số tiền vào nhóm được chọn đầu tiên. Việc này khác với tách giả chứng từ hoặc đổi tên khoản chi để tạo điều kiện thuế không có thật; những cách đó không được thực hiện.

5. Chi phí tài chính

Lãi vay và phí tài chính cần tách khỏi phần gốc vay. Trả 10.000.000 VNĐ gốc vay làm giảm tiền và giảm khoản nợ; không phát sinh thêm 10.000.000 VNĐ chi phí chỉ vì đã có phiếu chi.

Cách ghi nhận và xử lý thuế đối với lãi vay còn tùy trường hợp cụ thể. Vì vậy, bạn cần giữ hợp đồng, căn cứ về thời gian tính lãi và chứng từ liên quan. Không thể chỉ dựa vào tên khoản “lãi” để xử lý mọi khoản giống nhau.

6. Khấu hao tài sản và các khoản phân bổ

Máy móc, thiết bị, công cụ và các khoản trả trước có thể phục vụ hoạt động qua nhiều kỳ. Trước khi ghi nhận, bạn cần xác định khoản đó thuộc tài sản cố định, công cụ dụng cụ, hàng tồn kho hay chi phí dùng ngay.

Mua máy tính hoặc máy bán hàng không có nghĩa khoản mua đó tự động được ghi nhận là tài sản cố định. Bạn phải xét điều kiện ghi nhận, thời gian sử dụng, giá trị và quy định áp dụng. Khi tài sản đủ điều kiện, cần theo dõi nguyên giá, thời điểm đưa vào sử dụng, phương pháp và thời gian khấu hao, cùng giá trị còn lại.

Ví dụ xuyên suốt: cửa hàng thực sự có bao nhiêu chi phí trong tháng?

Giả sử cửa hàng có các khoản dưới đây trong một tháng. Để tập trung vào cách phân loại, ví dụ chưa xét VAT, thuế thu nhập và các giao dịch khác:

  • Doanh thu thuần của hàng đã bán: 100.000.000 VNĐ.
  • Trong tháng mua và trả tiền hàng: 90.000.000 VNĐ; giá vốn phần hàng đã bán là 60.000.000 VNĐ, tồn cuối kỳ trị giá 30.000.000 VNĐ.
  • Tiền lương: 5.000.000 VNĐ; khoản đóng góp thuộc trách nhiệm cơ sở: 1.000.000 VNĐ.
  • Dịch vụ mua ngoài của tháng: 8.000.000 VNĐ; quảng cáo và khoản chi vận hành khác của tháng: 4.000.000 VNĐ; phí tài chính của tháng: 1.000.000 VNĐ. Cả năm khoản này đã trả, tổng 19.000.000 VNĐ.
  • Mua và trả tiền một tài sản đủ điều kiện ghi nhận: 60.000.000 VNĐ. Giả định nguyên giá 60.000.000 VNĐ, thời gian khấu hao hợp lệ là 5 năm, dùng phương pháp đường thẳng, được tính đủ một tháng trong ví dụ và không có yếu tố điều chỉnh.

Khấu hao tháng = 60.000.000 VNĐ ÷ 60 tháng = 1.000.000 VNĐ. Giá trị còn lại sau khoản khấu hao này là 59.000.000 VNĐ.

Chi phí ngoài giá vốn của tháng là 19.000.000 VNĐ + 1.000.000 VNĐ = 20.000.000 VNĐ. Cộng với giá vốn 60.000.000 VNĐ, tổng chi phí để tính kết quả tháng này là 80.000.000 VNĐ. Lợi nhuận trước thuế thu nhập trong ví dụ là 100.000.000 VNĐ − 60.000.000 VNĐ − 20.000.000 VNĐ = 20.000.000 VNĐ.

Nếu lấy doanh thu trừ toàn bộ tiền đã trả cho hàng, vận hành và tài sản, bạn sẽ tính 100.000.000 VNĐ − 90.000.000 VNĐ − 19.000.000 VNĐ − 60.000.000 VNĐ = âm 69.000.000 VNĐ. Kết luận “lỗ 69.000.000 VNĐ” sai vì đã đưa cả hàng chưa bán và toàn bộ tài sản dùng nhiều kỳ vào chi phí tháng.

Chiều ngược lại, nếu chỉ trừ 19.000.000 VNĐ tiền chi vận hành mà bỏ khấu hao 1.000.000 VNĐ, lợi nhuận sẽ bị ghi cao hơn 1.000.000 VNĐ. Vì vậy, theo dõi sổ quỹ đầy đủ vẫn chưa đủ để tính đúng chi phí.

Quản lý tài sản cố định để không bỏ sót hoặc tính trùng chi phí

Xác định nguyên giá có căn cứ

Nguyên giá có thể gồm giá mua và chi phí trực tiếp cần thiết để đưa tài sản vào trạng thái sẵn sàng sử dụng, cùng thuế không được hoàn lại theo trường hợp áp dụng. Chi phí vận chuyển, lắp đặt hoặc chạy thử cần được xét theo bản chất; không mặc định mọi khoản phát sinh quanh ngày mua đều thuộc nguyên giá.

Nếu dùng hàng xuất nội bộ để hình thành tài sản, bạn phải giữ được liên hệ với chứng từ xuất và những khoản cấu thành nguyên giá. Giá trị xuất kho có thể khác nguyên giá cuối cùng khi còn chi phí hợp lệ để đưa tài sản vào sử dụng.

Ghi nhận khấu hao riêng với việc thanh toán

Trong ví dụ 60.000.000 VNĐ, lần trả tiền mua tài sản đã làm giảm tiền. Bút toán hoặc bản ghi khấu hao tháng sau không được tạo thêm một lần chi tiền 1.000.000 VNĐ. Nếu vừa ghi chi phí mua 60.000.000 VNĐ, vừa cộng thêm khấu hao 1.000.000 VNĐ vào cùng phép tính chi phí tháng thì đã tính trùng.

Khi thiết lập khấu hao, bạn cần chọn phương pháp và thời gian phù hợp với tài sản, chế độ kế toán cùng điều kiện pháp lý đang áp dụng. Dù phần mềm cung cấp nhiều lựa chọn, không phải tài sản nào cũng được áp dụng tất cả các cách đó.

Đối chiếu giá trị còn lại

Với từng tài sản, hãy theo dõi nguyên giá, hao mòn lũy kế và giá trị còn lại qua từng kỳ, tránh khấu hao vượt mức khiến giá trị còn lại bị tính âm. Khi chuyển nơi sử dụng, thanh lý hoặc điều chỉnh, bạn cần giữ lịch sử và xử lý đúng thời điểm. Không sửa lại toàn bộ dữ liệu quá khứ chỉ để khớp số hiện tại.

Cách ghi nhận tài sản và chi phí cần theo chế độ kế toán của cơ sở. Nếu là doanh nghiệp, bạn có thể tra các hướng dẫn tài khoản và báo cáo trong Thông tư 99/2025/TT-BTC. Nếu là hộ kinh doanh, hãy xác định nhóm sổ phải lập theo Thông tư 152/2025/TT-BTC để ghi nhận phù hợp.

Đúng số liệu chưa đồng nghĩa khoản chi đã đủ điều kiện thuế

Cộng trừ đúng vẫn có thể cho kết quả sai nếu khoản chi bị xếp nhầm loại, ghi sai tháng hoặc thiếu chứng từ. Với mỗi khoản, bạn nên kiểm tra lần lượt ba việc:

  • Việc chi tiền: trả cho ai, để làm gì, thuộc cửa hàng và tháng nào, đã ghi trùng chưa?
  • Cách ghi nhận: khoản này thuộc hàng tồn, tài sản, trả trước, công nợ hay chi phí của kỳ?
  • Điều kiện thuế: VAT đầu vào có được khấu trừ không, khoản chi có đủ điều kiện xử lý thuế đối với cơ sở của bạn không?

Ví dụ, chọn nhóm “dịch vụ mua ngoài” không làm cho một hóa đơn không hợp lệ trở nên hợp lệ. Thuế GTGT đầu vào không được khấu trừ cũng không có nghĩa mọi trường hợp đều đương nhiên thành khoản chi được trừ. Điều kiện VAT cần đối chiếu Điều 14, bản hợp nhất Luật Thuế GTGT.

Hồ sơ nên lưu được chứng từ gốc, mối liên hệ giữa yêu cầu thanh toán với chứng từ đã trả, kỳ phân bổ, người thực hiện và căn cứ điều chỉnh. Nhờ đó, khi cần cung cấp dữ liệu, bạn có thể giải thích con số hình thành từ đâu, thay vì chỉ đưa ra một tổng tiền cuối tháng.

Dùng Dybi để theo dõi chi phí có căn cứ

Trong Dybi, khoản cần thanh toán và lần thực trả được theo dõi riêng nhưng có liên kết với nhau. Bạn có thể chia một yêu cầu thanh toán thành nhiều dòng để phân loại chi phí chi tiết. Khi ghi nhận tiền thực thu hoặc thực chi, hãy đối chiếu các phiếu tương ứng với số dư trên sổ quỹ.

Phần quản lý tài sản giúp bạn theo dõi nguyên giá và khấu hao. Khi đối chiếu số liệu, không lập thêm phiếu chi cho khấu hao, cũng không đưa chuyển tiền nội bộ vào doanh thu hay chi phí. Làm đúng hai việc này giúp tránh cộng cùng một khoản tiền hai lần.

Khi chốt chi phí tháng, bạn cần đối chiếu số đã thanh toán với khấu hao, khoản phân bổ và chi phí thuộc tháng nhưng còn chưa trả. Sổ thu–chi cho biết tiền đã vào, ra thế nào, còn dữ liệu tài sản cho biết phần khấu hao. Trước khi dùng số tổng trên báo cáo bán hàng để tính lợi nhuận, hãy xem báo cáo đó đã tính những khoản nào.

Để thử cách theo dõi, bạn có thể chọn một khoản vận chuyển nhập hàng và một tài sản dùng nhiều tháng. Hãy xem có tìm lại được chứng từ gốc, tách phần tính vào giá hàng hoặc tài sản khỏi chi phí của tháng, rồi xuất dữ liệu theo nhóm và theo kỳ không. Qua đó, bạn đánh giá phần mềm bằng số liệu cụ thể.

Bảy việc nên làm trước khi chốt chi phí tháng

  • Đối chiếu tiền mặt, ngân hàng và chứng từ thu – chi, xử lý giao dịch trùng hoặc thiếu.
  • Đối chiếu hàng mua, hàng đã bán và tồn cuối theo cả số lượng và giá trị.
  • Kiểm tra phí thu mua đã nằm trong giá vốn để tránh trừ thêm lần nữa.
  • Tách chi phí của tháng với khoản trả trước, tài sản và công cụ cần phân bổ.
  • Bổ sung khấu hao và khoản thuộc kỳ dù chưa phát sinh thêm tiền chi.
  • Tách trả nợ gốc, ứng trước, rút vốn và chuyển tiền nội bộ khỏi chi phí kinh doanh.
  • Đối chiếu hồ sơ, điều kiện thuế, khoản cần điều chỉnh và nguồn chứng minh từng số liệu.

Những câu hỏi thường gặp

Một khoản chi chưa trả tiền có thể là chi phí chưa?

Có. Một khoản có thể thuộc chi phí tháng này dù đến tháng sau mới thanh toán, tùy bản chất và nguyên tắc ghi nhận áp dụng. Vì vậy, bạn cần kiểm tra cả các khoản còn phải trả khi chốt chi phí, không chỉ cộng tiền đã chi.

Chi phí nhập kho có phải trừ lại ở phần chi phí vận hành không?

Không trừ lần thứ hai nếu khoản đó đã được đưa vào trị giá hàng và tính vào giá vốn khi bán. Bạn cần theo dõi mối liên hệ giữa các khoản để tránh tính trùng.

Theo dõi chi tiết chi phí giúp tăng lợi nhuận bằng cách nào?

Khi tách rõ từng khoản, bạn sẽ thấy chi phí nào vượt dự kiến, chi nhánh nào dùng nhiều nguồn lực và khoản nào cần điều chỉnh. Từ đó, bạn có thêm căn cứ để chọn giá bán, lập ngân sách và sửa cách vận hành. Đổi tên nhóm chi phí không làm cửa hàng tự có thêm lãi.

Hãy chọn một tháng gần nhất, phân loại lại tiền mua hàng, vận hành, tài sản và các khoản trả nợ, chuyển quỹ. Nếu có số chưa rõ, bạn có thể cùng Dybi đối chiếu chứng từ và cách ghi nhận. Khi chi phí đã đầy đủ, việc tính lợi nhuận từ doanh thu và giá vốn sẽ rõ ràng hơn.

Đọc tiếp trong chuỗi quản lý cửa hàng

Để thực hiện trong Dybi, xem hướng dẫn quản lý tài sản cố định và trích khấu hao cùng hướng dẫn tra cứu phiếu thu, phiếu chi và đối chiếu sổ quỹ.

Trao đổi với Dybi về dữ liệu và cách áp dụng tại cửa hàng.


ĐỌC TIẾP
GÓC TRAO ĐỔI

Bình luận & đánh giá

Chia sẻ trải nghiệm hoặc đặt câu hỏi về nội dung bài viết.

0 bình luậnChưa có đánh giáViết bình luận ↓

Bạn có câu hỏi hoặc kinh nghiệm muốn chia sẻ? Hãy là người đầu tiên để lại bình luận.

Viết bình luận của bạn

Bình luận sẽ hiển thị sau khi được duyệt. Số điện thoại chỉ dùng để liên hệ, không hiển thị công khai.

Mức độ hữu ích (không bắt buộc)
Từ 10 đến 3.000 ký tự. Không gửi mật khẩu hoặc thông tin nhạy cảm.
Mã xác nhận gồm 5 ký tự
KHÁM PHÁ THÊM

Bài viết khác cùng danh mục

Xem tất cả: Bán hàng & vận hành →

Trao đổi nhu cầu của bạn với Dybi

Bạn cần website theo yêu cầu, phần mềm POS hay một quy trình kết hợp cả hai?

Đăng ký tư vấn